Srednjovjekovni Susidgrad

Historičari, istraživači i publicisti iz perioda srednjovjekovne Bosne ističu da se prvi pisani tragovi vezani za bugojanski kraj spominju 1444. godine, a odnose se na starobosanske gradove Susid, između Gračanice i Kordića, desne obale Bunte – Gračaničke rijeke i srednjovjekovna tvrđava Vesela straža – područje Vesele ispod Kika.

Istaknuti istraživač, historičar Husein Čepalo je istakao da uz stećke, najznačajniji dio kulturnohistorijskog nasljeđa Bosne iz perioda srednjovjekovne samostalne bosanske države čine utvrđeni gradovi i feudalni dvori koji su nastajali od kraja XII do XV stoljeća.

Ove tvrđave nazivane su „stari gradovi” i činili su odbrambeni sistem bosanske države. Veliki broj gradova nije još arheološki istražen i valoriziran. Osim arhitektonskih vrijednosti stari bosanski gradovi imaju značajnu kulturnohistorijsku komponentu, jer nam svjedoče o društveno kulturnom životu i tog vremena, odnosno vremena bosanskih banova, kraljeva vlastele i drugih feudalaca s jedne strane i potlačenih kmetova s druge strane. Stari bosanski gradovi imali su državni, vojni, upravni i rezidencijalni značaj, ovi gradovi imali su ulogu zaštite komunikacija, trgovačkih puteva, rudarskih naselja, gradskih naselja unutar gradskih zidina ili podgrađa (suburbium) koja su se razvijala u neposrednoj blizini. Tu ulogu imali su vlastelinski dvorci-zamkovi sa odbrambenim kulama i zidovima“. (iz knjige Susidgrad, autora Huseina Čepalo).

U obilascima Susid grada napravili smo određen broj fotografija, odabrali smo slijedeće dvije fotografije gdje su evidentirani ostaci širokih zidova iz srednjeg vijeka.